Welke therapie past bij mij?
CGT, ACT en schematherapie vergeleken
In het kort: welke therapie bij je past, hangt af van wat je klachten zijn, hoe lang ze al spelen en wat je nodig hebt. Cognitieve gedragstherapie (CGT) helpt je anders omgaan met gedachten en gedrag. ACT helpt je ruimte maken voor wat moeilijk is en kiezen wat voor jou belangrijk is. Schematherapie richt zich op patronen die al lang meegaan. Je hoeft dit niet zelf uit te zoeken: tijdens de intake bepalen we het samen.
Je hebt besloten dat je hulp wilt. Dat is al een stap. Maar dan zie je termen als CGT, ACT en schematherapie, en vraag je je af: welke therapie past bij mij? Moet je dat nu al weten?
Het korte antwoord: nee. Veel mensen denken dat ze eerst de juiste therapievorm moeten kiezen voordat ze contact opnemen. In de praktijk werkt het andersom. Je vertelt wat er speelt, en samen met je psycholoog kijk je welke aanpak daarbij past.
Toch helpt het om te weten wat de verschillen zijn. Dan weet je beter wat je kunt verwachten en kun je gerichter vragen stellen. In deze blog leggen we uit hoe de drie therapievormen werken die wij bij Psychologiepraktijk Flow gebruiken, bij welke situaties ze vaak passen en waarom ook de klik met je psycholoog belangrijk is.
Welke therapie past bij mij?
Welke therapie bij je past, hangt vooral af van je hulpvraag. Loop je vast in piekergedachten of vermijding, dan ligt cognitieve gedragstherapie voor de hand. Wil je leren omgaan met gevoelens die niet zomaar verdwijnen, dan past ACT vaak goed. Herken je patronen die al jaren terugkomen, dan kan schematherapie helpen.
Dat is een grove indeling. Klachten staan zelden los van elkaar. Iemand met stress op het werk kan ook last hebben van piekeren en van een strenge innerlijke criticus. Daarom kijken we niet alleen naar de klacht, maar ook naar jou: wat je al hebt geprobeerd, wat je doel is en hoe je het liefst werkt.
Veel mensen vinden het een opluchting dat ze die keuze niet alleen hoeven te maken. Je hoeft geen expert te zijn in therapievormen om de juiste hulp te krijgen.
Wat is het verschil tussen CGT, ACT en schematherapie?
Het verschil zit vooral in waar de therapie zich op richt. CGT onderzoekt hoe gedachten, gevoelens en gedrag elkaar beïnvloeden en helpt je die te veranderen. ACT leert je minder te vechten tegen moeilijke gedachten en gevoelens, en te handelen vanuit wat je belangrijk vindt. Schematherapie zoekt naar de oorsprong van hardnekkige patronen.
| Cognitieve gedragstherapie (CGT) | ACT | Schematherapie | |
|---|---|---|---|
| Kern | Gedachten en gedrag onderzoeken en veranderen | Ruimte maken voor wat moeilijk is, leven vanuit je waarden | Oude patronen herkennen, begrijpen en doorbreken |
| Richt zich vooral op | Het hier en nu | Het hier en nu | Het hier en nu én waar patronen vandaan komen |
| Past vaak bij | Piekeren, angst, vermijding, somberheid | Stress, spanning, gevoelens die blijven terugkomen | Onzekerheid, perfectionisme, steeds dezelfde valkuilen |
| Meer lezen | Cognitieve gedragstherapie | ACT-therapie | Schematherapie |
De drie vormen sluiten elkaar niet uit. De therapievormen hebben ieder een andere achtergrond en focus, maar kunnen elkaar in de praktijk wel aanvullen. Een overzicht van alle behandelvormen bij Flow vind je op onze pagina over therapievormen.
Wanneer past cognitieve gedragstherapie bij je?
Cognitieve gedragstherapie past vaak goed als je merkt dat bepaalde gedachten je tegenhouden. Bijvoorbeeld als je blijft piekeren, situaties uit de weg gaat of steeds van het ergste uitgaat. Je onderzoekt samen welke gedachten kloppen en welke niet, en je oefent stap voor stap met situaties die spannend zijn.
CGT is een van de best onderzochte vormen van psychologische behandeling. De Nederlandse richtlijn voor angst- en dwangstoornissen noemt CGT als eerste stap in de behandeling van angststoornissen. Op Thuisarts lees je hoe dat in de praktijk gaat: je leert je gedachten te onderzoeken en oefent met situaties die je eerder vermeed.
CGT is actief en praktisch. Je krijgt vaak oefeningen mee voor tussen de gesprekken door. Dat past goed bij mensen die graag concreet aan de slag gaan. Wil je meer weten over hoe CGT werkt? Lees dan onze blog wat is cognitieve gedragstherapie.
Wanneer past ACT bij je?
ACT past vaak goed als je merkt dat vechten tegen je gevoelens je juist meer energie kost. Bijvoorbeeld bij aanhoudende stress, spanning of gedachten die steeds terugkomen. ACT leert je die ervaringen toe te laten zonder dat ze de regie overnemen, en keuzes te maken die passen bij wat jij belangrijk vindt.
ACT staat voor Acceptance and Commitment Therapy. Het hoort bij de zogenoemde derde generatie gedragstherapie. Volgens ACBS BeNe, de Nederlandstalige vereniging voor ACT-professionals, is het doel niet om moeilijke gedachten weg te krijgen. Het doel is om er anders mee om te gaan, zodat je weer ruimte krijgt om te leven zoals jij wilt.
Dat klinkt misschien tegenstrijdig. Je zoekt hulp omdat je van een gevoel af wilt, en dan leer je het toe te laten. Toch merken veel mensen dat de strijd zelf het zwaarst is. Als die strijd minder wordt, komt er vaak ruimte vrij. Lees meer op onze pagina over ACT-therapie.
Wanneer past schematherapie bij je?
Schematherapie past vaak goed als je merkt dat je steeds in dezelfde patronen terechtkomt. Bijvoorbeeld als je jezelf telkens wegcijfert, alles perfect wilt doen of je snel afgewezen voelt, ook als je weet dat het anders zou kunnen. Schematherapie helpt je begrijpen waar die patronen vandaan komen en hoe je ze kunt doorbreken.
De Vereniging voor Schematherapie beschrijft het als een behandeling voor langer bestaande klachten. De gedachte is dat ervaringen uit je jeugd invloed hebben op hoe je nu denkt, voelt en reageert. Door die patronen te herkennen, leer je beter voor je eigen behoeften te zorgen.
Schematherapie onderzoekt hardnekkige patronen en de ervaringen die daarop van invloed kunnen zijn. Hoe lang een behandeling duurt, verschilt per persoon en hulpvraag. Het werkt met gesprekken, maar ook met oefeningen die ingaan op gevoel, zoals imaginatie. Lees meer op onze pagina over schematherapie.
Waarom de klik met je psycholoog óók belangrijk is
Wie op zoek gaat naar de juiste therapie, kijkt vaak vooral naar de methode. Begrijpelijk, maar er is nog iets wat ertoe doet: de relatie met je psycholoog.
Een grote analyse van 295 onderzoeken, met samen meer dan 30.000 cliënten, laat zien dat een goede samenwerking tussen cliënt en behandelaar samenhangt met betere resultaten (Flückiger en collega’s, 2018). Dat verband gold bij verschillende behandelvormen.
Voelen dat je gehoord wordt, dat je eerlijk kunt zijn en dat je samen aan hetzelfde doel werkt: dat is de basis. Daarom staat bij Flow de samenwerking met je psycholoog centraal: je leert elkaar kennen en geeft het traject samen vorm.
Hoe bepalen we samen welke therapie bij je past?
Dat begint bij een betaalde intake van 50 minuten. Deze kost €129. Tijdens dit eerste gesprek vertel je wat er speelt en wat je al hebt geprobeerd. Je psycholoog stelt vragen, luistert en legt uit welke aanpak volgens hem of haar het beste aansluit. Aan het eind weet je wat de vervolgstappen zijn.
Wil je je alvast voorbereiden? Deze vragen kun je jezelf vooraf stellen:
- Wat wil ik dat er over een paar maanden anders is? Een concreet doel helpt om de juiste aanpak te kiezen.
- Wat heb ik al geprobeerd, en wat hielp wel of niet? Ook wat niet werkte, is waardevolle informatie.
- Speelt dit al lang, of is het recent ontstaan? Klachten die al jaren terugkomen vragen soms een andere aanpak dan klachten die door een recente situatie zijn ontstaan.
Een therapievorm ligt niet voor altijd vast. In de praktijk combineren we vaak elementen uit meerdere vormen, en het komt regelmatig voor dat we onderweg bijsturen. Past iets niet goed, dan bespreken we dat.
Flow werkt zonder contracten met zorgverzekeraars. Je betaalt de gesprekken daarom zelf en hebt geen verwijsbrief nodig. Momenteel werkt Flow zonder wachtlijst. De actuele beschikbaarheid hangt af van de agenda van de behandelaar. Alle tarieven vind je op onze pagina tarieven.
Tot slot
Je hoeft niet vooraf te weten welke therapie bij je past. CGT, ACT en schematherapie hebben elk hun eigen focus, maar ze delen hetzelfde doel: dat je weer meer grip en ruimte ervaart. Welke aanpak het beste aansluit, hangt af van jouw situatie, en dat ontdek je samen met je psycholoog.
Wil je weten welke aanpak bij jou past? Plan een intakegesprek of neem vrijblijvend contact op als je eerst een vraag hebt.
Betaalde intake van 50 minuten, €129.
Deze blog is informatief en vervangt geen persoonlijk behandeladvies.
Veelgestelde vragen over welke therapie bij je past
Twijfel je nog? Hieronder vind je antwoorden op vragen die we vaak horen.
Kan ik zelf kiezen welke therapie ik krijg?
Je voorkeur telt zeker mee. Tijdens de intake bespreken we wat er speelt en wat jij belangrijk vindt. Je psycholoog legt uit welke aanpak volgens hem of haar het beste past en waarom, zodat je samen een keuze maakt.
Welke therapie is het meest effectief?
Er is geen therapie die voor iedereen het beste werkt. CGT is het meest onderzocht en geldt bij angstklachten als eerste stap. ACT en schematherapie zijn ook wetenschappelijk onderbouwd. Wat voor jou het beste werkt, hangt af van je klachten, je doelen en de samenwerking met je psycholoog.
Kun je CGT, ACT en schematherapie combineren?
Ja. De therapievormen hebben ieder een andere achtergrond en focus, maar kunnen elkaar in de praktijk wel aanvullen. In de praktijk combineren we vaak elementen uit meerdere vormen. Onderweg kijken we samen of de aanpak nog past.
Heb ik een verwijsbrief nodig om met therapie te starten?
Nee. Flow werkt zonder contracten met zorgverzekeraars. Je betaalt de gesprekken daarom zelf en hebt geen verwijsbrief nodig. Je kunt je direct aanmelden via het aanmeldformulier.
Wat kost therapie bij Psychologiepraktijk Flow?
Een intakegesprek en een behandelgesprek van 50 minuten kosten allebei €129. Voor afspraken na 17:30 uur geldt een toeslag van €25. Zo weet je vooraf precies waar je aan toe bent.
Misschien ook interessant
sociale-angst-herkennen
Sociale angst herkennen waarom voel je je onzeker bij anderen? Sociale angst herkennen begint met weten waar het...
Burn-out herkennen
Burn-out herkennen? Dit zijn de eerste signalen Een burn-out sluipt erin. Het begint met vermoeidheid die niet meer...
Leren loslaten
Leren loslaten: waarom het zo moeilijk is en hoe je het wél kunt Leren loslaten is voor veel mensen een dagelijkse...